در آمریكا در انبار كالایی، كارگر بی سوادی كار می كرد. او موظف بود تعداد كالای داخل هر گونی را شمارش كرده و درصورت صحیح بودن مقدار آن، روی گونی بنویسد*All Correct* و چون این كارگر بی سواد بود و طرز نوشتن این كلمه را بلد نبود با استفاده از صدای اول كلمه ها، علامتی روی گونی ها می گذاشت به این صورت كه به جای All از O و به جای Correct از K استفاده می كرد و به جای كلمه ی All Correct روی گونی ها می نوشت O.K استفاده از كلمه ی  O.K  به تدریج همه گیر شده و امروزه مردم سراسر دنیا، این اصطلاح را به خوبی می شناسند و به كار می برند !
كلمه ها عقاید شكل گرفته و افكار بیان شده هستند به عبارت ساده آن چه می گویی فكری است كه بیان می شود. كلمه ها و اندیشه ها دارای امواجی نیرومند هستند كه به زندگی و امورمان شكل می دهند.
اگر یك كارگر بی سواد بتواند یك اصطلاحی را در دنیا شایع كند؛ پس من و تو، ما و شما به طور حتم می توانیم استفاده از كلمه ها و اصطلاح های مثبت را در سطح كل ایران گسترش داده و انرژی مثبت را بین همه پخش كنیم. فكر می كنید چرا حضرت محمد می فرمایند : "فرزندان خود را به نام های نیك خطاب كنید"
امروزه ثابت شده كه كلمات منفی نیروی منفی به سمت شخص می فرستند و او را به سمت منفی و بیماری سوق می دهند! به طور مثال وقتی به ما می گویند خسته نباشی دراصل خستگی را به یادمان می آورند و ناخودآگاه احساس خستگی می كنیم (با خودتان امتحان كنید) اما اگر به جای آن از یك عبارت مثبت استفاده شود نه تنها نیروی از دست رفته، ترمیم و خستگی جسم را از بین می برد بلكه نیروی مثبت و سازنده ای را به افراد هدیه می دهیم.

مثال:
به جای پدرم درآمد؛ بگوییم : خیلی راحت نبود

به جای خسته نباشید؛ بگوییم : خدا قوت

به جای دستت درد نكنه ؛ بگوییم : ممنون از محبتت، سلامت باشی

به جای ببخشید مزاحمتون شدم؛ بگوییم : از این كه وقت خود را در اختیار من گذاشتید متشكرم

به جای لعنت بر پدر كسی كه اینجا آشغال بریزد ؛ بگوییم: رحمت بر پدر كسی كه اینجا آشغال نمی ریزد

به جای گرفتارم؛ بگوییم : ‌در فرصت مناسب با شما خواهم بود

به جای دروغ نگو؛ بگوییم : راست می گی؟ راستی؟

به جای خدا بد نده؛ بگوییم : خدا سلامتی بده

به جای قابل نداره؛ بگوییم : هدیه برای شما

به جای شكست خورده؛ بگوییم : با تجربه

به جای مگه مشكل داری؛ بگوییم : مگه مسئله ای داری؟

به جای فقیر هستم؛‌بگوییم : ثروت كمی دارم

به جای بد نیستم؛ بگوییم :‌ خوب هستم

به جای بدرد من نمی خورد؛ بگوییم : مناسب من نیست

به جای مشكل دارم؛ بگوییم : مسئله دارم

به جای جانم به لبم رسید؛ بگوییم : چندان هم راحت نبود

به جای فراموش نكنی؛ بگوییم : یادت باشه

به جای داد نزن؛ ‌بگوییم : آرام باش

به جای من مریض و غمگین نیستم؛‌ بگوییم :‌ من سالم و با نشاط هستم

به جای غم آخرت باشد؛ بگوییم : شما را در شادی ها ببینم

شما هم می‌توانید به این لیست مواردی رو اضافه كرده و برای دیگران بفرستید...

وقتی بعد از مدتی همدیگر را می‌بینیم، به جای توجه كردن به نقاط ضعف همدیگر و نام بردن از آنها مثل:
"چقدر چاق شدی؟"، "چقدر لاغر شدی؟"، "چقدر خسته به نظر می‌آیی؟"، "چرا موهات را این قدر كوتاه كردی؟"، "چرا ریشت را بلند كردی؟"، "چرا توهمی؟"، "چرا رنگت پریده؟"، "چرا تلفن نكردی؟"، "چرا حال مرا نپرسیدی؟" و ...
بهتر است بگوییم : "سلام به روی ماهت"، "چقدر خوشحال شدم تو را دیدم"، و ... عبارات دیگری كه نه تنها بیانگر نقاط ضعف طرف مقابل ما نیست بلكه نوعی اعتماد به نفس را به مخاطبمان القاء میكند. البته اگر اصراری نداشته باشیم كه حتماً درباره ی همدیگر اظهار نظر كنیم، وگرنه می‌شود كه درباره ی موضوعات مشترك، البته در محوریت مثبت با هم صحبت كنیم.

تا همین اواخر مرسوم نبود که آدم‌ها رفتارهایشان را مورد بررسی و کند و کاو قرار دهند و آنها را با روش‌های علمی توصیه شده بسنجند. اما این کار می‌تواند کمک بزرگی باشد برای کشف اینکه مردم چه دوست دارند؛ چه می‌خواهند و به چه چیزهایی نیاز دارند؟ با این روش فرد می‌تواند دریابد که چگونه در مقابل دیگران ظاهر شود و به آنها واکنش نشان دهد. برای انجام این کار باید چشم‌تان را روی حقایق باز کنید. رفتارهایتان باید تغییرپذیر و توانایی‌هایتان قابل بسط و گسترش یافتن باشد. روان‌شناسان، رفتارهای اجتماعی متعددی را مورد بررسی قرار دادند تا دریابند چه‌چیزهایی موجب ایجاد حس دوستی می‌شود و قابلیت دوست داشته شدن در جمع را برای فرد ایجاد می‌کند. این مطالعه عاداتی را در بر می‌گرفت که می‌توانند با اراده و تصمیم جدی فرد تغییر کنند. البته باید این نکته ضروری را مورد توجه قرار داد که پیش از آنکه شما بتوانید دوست خوبی برای دیگری باشید. باید خود را دوست بدارید و نیازهای خود را شناخته و در بر طرف کردن آنها بکوشید.

که از درون شما بجوشد و رفتاری که سرشار از اعتماد به نفس باشد. بدون تردید به توانایی حضور مثبت‌تان در جمع می‌افزاید.

برای به حداقل رساندن اصطکاک خود با دیگران و افزایش میزان محبوبیت خود میان افراد 8 توصیه زیر را بکار ببندید:

راه کمک به دیگران را پیدا کنید:

  نسبت به همه کس مهربان، همدل و سرشار از حس یاری و یاوری باشید چرا که ممکن است روزی سرنوشت شما در دستان آنها قرار گیرد و یا حداقل دوستی به حلقه دوستان‌تان اضافه شود.

به آنچه می‌گویید عمل کنید:

 دوستان‌تان هنگامی به شما اعتماد خواهند کرد که ببینند شما آنچه را که می‌گویید. انجام می‌دهید، آنها همچنین توقع دارند که شما آن را به بهترین شکل ممکن انجام دهید. هیچ چیز نباید مهم‌تر از قولی که می‌دهید. باشد. وقتی شما به شکلی ذهنی و اخلاقی به قول‌هایی که می‌دهید پایبند باشید. پلی‌بین خودتان و موفقیت می‌زنید.

بردبار باشید و کم انتقاد کنید:

این واقعیتی است که همه اشخاص نکات قابل انتقادی دارند و ممکن است کارهایی انجام دهند که از نظر شما ناپسند باشد اما شما زمانی نسبت به دیگران موفق‌تر خواهید بود و دشمنان کمتری خواهید داشت که آن ها را آنطور که هستند. بپذیرید.

سعی نکنید بر دیگران حکم فرمایی کنید:

 هیچ‌کس دوست ندارد که به عنوان فردی ضعیف به حساب بیاید. توانایی‌هایش به هیچ گرفته شود و همیشه  به او بگویند چه کاری را چگونه انجام دهد. اگر شما دایماً خواسته‌های خود را به دیگران تحمیل کنید، با به وجود آوردن حس برتری جویی و سلطه طلبی. در منزل یا محیط کار دیگران را از خود دور می‌کنید.

معلوماتتان را به رخ نکشید:

 هر فردی دوست دارد در دید دیگران مهم و ارزشمند به نظر بیاید. پس هنگامی که شما تلاش می‌کنید این احساس را به فردی تقدیم کنید. بهترین موقعیت را در روابط ایجاد و ادب و نزاکت خود را متجلی کرده‌اید، اما اگر تلاش کنید یا فضل فروشی. خود را فرد مهمی نشان دهید اگر چه ممکن است دیگران شما را به خاطر دانش‌تان تحسین کنند اما شما را دوست نخواهند داشت. بهتر است مورد علاقه باشید تا مورد تحسین، توجه کنید کسی که تلاش می‌کند تا اطلاعات و دانش‌اش را به رخ شما بکشد. شاید دارد تلاش‌می‌کند احساس عمیق خود کم‌ بینی در سایر زمینه‌ها را مخفی کند، او به دلسوزی و همدلی شما نیاز دارد.

اگر شما دایماً خواسته‌های خود را به دیگران تحمیل کنید، با به وجود آوردن حس برتری جویی و سلطه طلبی. در منزل یا محیط کار دیگران را از خود دور می‌کنید.

هرگز به گونه‌ای رفتار نکنید که گویی شما بالاتر و برتر از اطرافیان‌تان هستید:

 اگر خداوند به شما توانایی‌های برتری بخشیده است. برای آن است که در رشد و ارتقای آن بکوشید و از مواهب آن بهره‌مند شوید. اگر تلاش می‌کنید تا این برتری‌ها را به رخ اطرافیان‌تان بکشید. متاسفانه یک جزیزه کوچک تنها خواهید شد و در جمع مجبورید مدام سر به این سو و آن سو بچرخانید تا شاید شنونده‌ای برای حرف‌هایتان پیدا کنید.  این سرنوشت در انتظار همه کسانی است که دروغ می‌گویند و بدون وقفه مبالغه می‌کنند. مراقب باشید. زمانی ممکن است شما هم فریاد بزنید و کسی به یاری‌تان نیاید

گوشه و کنایه و متلک صحبت نکنید:

 اگر شما بتوانید شرایط حاکم بر جمع و حال و حوصله افراد دور و برتان را درک کنید. روابط شخصی شما. مانند یک سفر دریایی نرم و آرام خواهد شد. زمانی ممکن است یک پاسخ کنایه‌آمیز بتواند توفانی از خنده به راه بیندازد. اما باید متوجه باشید این شادی زودگذر باعث دلخوری و دلتنگی فرد دیگری نشود.

مردم را مسخره نکنید:

 اشتباه کردن جزء لاینفک رفتار بشری است و هیچ‌چیزی به اندازه مسخره شدن به خاطر آن اشتباه. فرد را مورد اذیت و آزار قرار نمی‌دهد. مسخره کردن سبب می‌شود فرد احساس حقارت کند. این کار اهانت بزرگی است به اندازه‌ای که گاهی وقت‌ها زمان زیادی طول می‌کشد تا شخص بتواند فرد مسخره کننده را ببخشد.

تیك‌، یكی از شایع‌ ترین مشكلات روانی است كه به گفته كارشناسان دلایل شیوع آن چندان مشخص نیست، ولی تخمین زده می‌ شود بین 5 تا 25 درصد كودكان در سنین مدرسه نیز نوعی از اختلال تیك را تجربه می ‌كنند.

تیك ‌ها حركات غیرطبیعی ناگهانی، مكرر، سریع و هماهنگی هستند كه معمولا به راحتی قابل تقلید هستند.

حركات به‌ صورتی مشابه مكررا رخ می ‌دهند و بیمار قادر است به ‌صورتی ارادی برای مدتی كوتاه آن ها را مهار كند، اما این امر ممكن است سبب اضطراب بیمار شود.

تیك‌ ها در نتیجه فشار روانی تشدید می ‌شوند و حین فعالیت‌ های ارادی و تمركز فكری كاهش یافته و در خواب از بین می‌ روند.

دكتر علیرضا پیرخائفی، روان‌شناس و عضو هیئت علمی دانشگاه، تیك‌ ها را فعالیت‌ های حركتی - صوتی می ‌داند كه به ‌صورت ناگهانی اتفاق می‌ افتند و در آن، فرد توان مقاومت خود را از دست داده و ظاهرا مقابله با‌ آن هیچ فایده‌ای نخواهد داشت.

وی، پریدن گوشه‌ چشم، پرش در ناحیه ‌گردن و حركات اضافه در شانه را از تیك ‌های حركتی می ‌داند و در خصوص تیك ‌های صوتی ابراز می ‌كند، در این ‌گونه تیك‌ ها علاوه بر تكان‌ های عضلات، سیستم صوتی نیز(مانند صاف كردن گلو، خرخر كردن و بالا كشیدن بینی و …) درگیر می ‌شود.

تیك‌ هایی كه به تازگی آغاز شده‌اند، اغلب نیاز به درمان ندارند.

توصیه مناسب به والدین و اطرافیان كودك مبتلا به تیك این است كه توجهی به تیك ‌ها نداشته باشند، زیرا تمركز روی تیك، باعث تشدید آن می‌ شود.

اكثر تیك‌ هایی كه تازه آغاز شده‌اند، مسیر محدود و گذرایی دارند و به سمت اختلال جدی ‌تری پیش نمی ‌روند و حداكثر طی دوره‌های استرس ‌آور عود می‌ كنند. معدودی از تیك‌ ها بیشتر از یك ‌سال طول می ‌كشند.

تیك در آقایان سه‌ برابر بیشتر از خانم ها است و تیك‌ های مزمن بیشتر بین سنین 6 تا 12سالگی دیده می ‌شوند.

تقسیم ‌بندی

تیك‌ ها را می‌ توان بر اساس ساده یا متعدد بودن، گذرا و مزمن بودن به 4 گروه تقسیم كرد:

تیك‌های ساده گذرا:

در كودكی بسیار شایع‌اند و معمولا پس از یك ‌سال (‌اغلب طی چند هفته) خود به‌ خود بهبود می ‌یابند و عمدتا نیاز به درمان ندارند. تیك‌ های حركتی معمول كه اغلب در حدود 5/3‌سالگی شروع می ‌شوند ،به كودكان كمك می‌ كنند تا انرژی عصبی را آزاد كنند. 75 درصد از كودكان، این نوع تیك را در عرض 6 ماه پشت سر می ‌گذارند.

اگر كودك شما گرفتار تیك شد، بهترین راه، نادیده گرفتن آن است. هیچ گاه او را سرزنش نكرده و یا تنبیه نكنید. شما می ‌توانید برای جلوگیری از تبدیل شدن این عمل به یك عادت، با تمرین كردن روش ‌های پیشگیرانه، به كودكان تان كمك كنید، ولی تیك ‌های گذرا نباید در برنامه كامل ترك عادت مورد توجه قرار گیرد.

تیك‌ های مزمن:

اگر تیك بیش از 12ماه ادامه یابد، تیك مزمن محسوب می‌ شود. تیك‌ های مزمن پایدار هستند و معمولاً انقباض ماهیچه در آن ها بیش از حد و بسیار شدید است. این تیك ‌ها مشخصاً به‌ صورت حمله‌ های دوره‌ای هستند و غالباً شدت آن ها ماه به ماه، روز به روز یا حتی ساعت به ساعت تغییر می ‌كند. در حقیقت رفتار تیكی ممكن است برای هفته‌ ها یا ماه‌ها كاملاً محو، اما دوباره ظاهر شود.

ممكن است در هر سنی پدیدار شوند، اما اغلب در كودكی شروع می‌ شوند. درمان در اكثر موارد لازم نیست. باید به بیمار توضیح داد كه این اختلال اهمیتی ندارد.

تیك‌ های ساده یا متعدد مداوم:

معمولا از كودكی یا نوجوانی و قبل از 15‌سالگی آغاز می ‌شود. در بسیاری از موارد تیك ‌های موردی روی می ‌دهد، اما بهبود كامل در خاتمه نوجوانی رخ می‌ دهد.

سندرم تیك‌ های حركتی و صوتی متعدد مزمن:

این سندرم به نام پزشك فرانسوی ‌ای كه نخستین بار این بیماری را توصیف كرد، "سندرم ژیل دولا توره" نامیده می ‌شود.

این اختلال معمولا همراه با تحریك ‌پذیری و وسواس است كه می ‌تواند موجب رانده شدن فرد از اجتماع شود و این واكنش ‌های اجتماعی منفی می ‌‌تواند فرد را به افسردگی دچار كند و حتی در بعضی مواقع او را به سوی خودكشی نیز سوق ‌دهد.

تیك ‌های توره درصورت عدم ‌درمان می ‌توانند به حالتی مزمن در فرد تبدیل شود.

در این افراد حركات لب و دهان شان به‌ گونه‌ای هست كه انگار حرف‌ های ركیك به زبان می‌ آورند، در صورتی كه این طور نیست.

به جز تیك ‌های گذرا در سایر تیك ‌های عصبی احتمال بازگشت وجود دارد.

علت‌ ها:

زمانی اعتقاد بر این بود كه تیك‌ ها علاوم بیرونی احساسات سركوب شده و كشمكش‌های درونی ‌اند. امروزه در بسیاری از نقاط جهان آن را تركیبی از عوامل محیطی و زیستی می ‌دانند.

همچنین مشخص شده است كه رفتارهای تیكی در زمان فشارهای عصبی افزایش می ‌یابد كه این امر به "تیك عصبی" منجر می ‌شود.

در صورتی كه از وجود تیك‌ های عصبی در كودك ‌تان رنج می‌ برید، نكات زیر را مد نظر داشته باشید:

كاهش فشار روحی:

به لحاظ این كه رفتارهای تیكی غالباً با فشار روحی تشدید می‌ شوند، مواردی را در زندگی كودك ‌تان جست ‌وجو كنید كه ممكن است منشأ ناراحتی یا نگرانی او باشند. مثلا ببینید آیا او تلاش می‌ كند كه از تكالیف مدرسه و درس‌ها عقب نمانند؟ آیا انتظارات ورزشی او بالاست؟

برای كاهش تنش‌های احتمالی كودك و ایجاد آرامش و اطمینان در او، تا آنجا كه ممكن است موقعیت‌های فشارزا را از بین ببرید و با او مهربان باشید. تعداد تیك ها اغلب با كاهش فشار روحی، تقلیل می‌ یابند.

چه باید كرد؟

یكی از نكاتی كه درباره ی انواع تیك ‌ها حائز اهمیت است، نوع برخورد و نگاه عوام به آن است كه باعث می ‌شود، فرد مبتلا دچار احساس ناخوشایندی شود و خود را از انظار پنهان كند و در صورت افزایش بیش از حد این اختلال، حتی در رفتارهای اجتماعی او نیز تاثیر بگذارد.

اگر افراد با نشانه‌ های طولانی‌ مدت تیك مواجه شدند، باید برای جلوگیری از اختلالات وسیع  تر به روان ‌پزشك یا روان ‌شناس مراجعه كنند.

انواع و اقسام پرسشنامه‌های شخصیتی معتبر وجود دارند كه می‌توانند ته‌وتوی شخصیت شما را بریزند روی كاغذ و شما را در شناخت بهتر خودتان یاری دهند. اما جالبی پرسشنامه‌ زیر به این است كه علاوه بر رو كردن برخی ویژگی‌های شخصیتی‌ شما، می‌تواند پیش‌بینی كند كه آیا شما مستعد بیماری‌های قلبی هستید یا نه! چرا؟ اول تست را بزنید؛ تا بعد!
كافی است در مقابل هر یك از 25 عبارتی كه در زیر می‌خوانید، موافقت یا مخالفت خودتان را با «بله/خیر» مشخص كنید. تا جایی كه می‌توانید، از «نمی‌دانم» اجتناب كنید. ناسلامتی شما می‌خواهید شخصیت خودتان را بشناسید!
1. آیا در مكالمات روزمره‌ی خود روی برخی كلمات تاكید می‌كنید؟
بلی           خیر              نمی‌دانم
2. آیا سریع غذا می‌خورید و سریع حرف می‌زنید؟
بلی           خیر              نمی‌دانم
3. به نظر شما باید به كودكان آموزش داد تا همیشه بهترین باشند؟
بلی           خیر              نمی‌دانم
4. آیا وقتی كسی كند و آهسته كار می‌كند، بی‌حوصلگی نشان می‌دهید؟
بلی           خیر              نمی‌دانم
5. آیا وقتی دیگران حرف می‌زنند، آنها را وادار به تند حرف زدن می‌كنید؟
بلی           خیر              نمی‌دانم
6.آیا وقتی احساس می‌كنید محدود شده‌اید یا باید در رستوران، منتظر خالی‌شدن میز باشید، از فرط عصبانیت دیوانه می‌شوید؟
بلی           خیر              نمی‌دانم
7. آیا وقتی كسی برای شما حرف می‌زند، همچنان افكار شخصی خودتان را دنبال می‌كنید؟
بلی           خیر              نمی‌دانم
8. آیا سعی می‌كنید در حال اصلاح صورت یا آرایش، صبحانه هم بخورید؟
بلی           خیر              نمی‌دانم
9. آیا اتفاق می‌افتد كه در تعطیلات نوروزی یا تابستانی كار كنید؟
بلی           خیر              نمی‌دانم
10. آیا همیشه مباحث مربوط به موضوعات مورد علاقه‌ی خودتان را دنبال می‌كنید؟
بلی           خیر              نمی‌دانم
11. آیا اگر وقت‌گذرانی كنید، خودتان را گنهكار می‌دانید؟
بلی           خیر              نمی‌دانم
12. آیا آن قدر مشغول كار هستید كه متوجه اطراف خودتان یا مثلا متوجه تغییر دكوراسیون خانه نمی‌شوید؟
بلی           خیر              نمی‌دانم
13. آیا با مادیات بیشتر از مسایل اجتماعی درگیر هستید؟
بلی           خیر              نمی‌دانم
14. آیا سعی می‌كنید فعالیت‌های خود را در كمترین زمان برنامه‌ریزی كنید؟
بلی           خیر              نمی‌دانم
15. آیا همیشه به‌موقع سر قرار حاضر می‌شوید؟
بلی           خیر              نمی‌دانم
16. آیا اتفاق افتاده است كه برای بیان نظر خودتان مشت گره كنید یا مشت بزنید؟
بلی           خیر              نمی‌دانم
17. آیا موفقیت‌های خود را به توانایی سریع كار كردنتان نسبت می‌دهید؟
بلی           خیر              نمی‌دانم
18. آیا احساس می‌كنید كارها باید همین حالا و خیلی سریع انجام گیرد؟
بلی           خیر              نمی‌دانم
19. آیا برای انجام‌دادن كارهای خود، همیشه سعی می‌كنید ابزارهایی را به كار ببرید كه بیشترین بازده را دارند؟
بلی           خیر              نمی‌دانم
20. آیا هنگام بازی، آن‌چه برایتان بیش از هر چیز دیگری اهمیت دارد، این است كه برنده بازی باشید؟
بلی           خیر              نمی‌دانم
21. آیا معمولا حرف دیگران را قطع می‌كنید؟
بلی           خیر              نمی‌دانم
22. آیا وقتی دیگران تاخیر می‌كنند، عصبانی می‌شوید؟
 بلی           خیر              نمی‌دانم
23. آیا پس از غذا خوردن بلافاصله از سر میز یا از سر سفره بلند می‌شوید؟
 بلی           خیر              نمی‌دانم
24. آیا همیشه احساس می‌كنید عجله دارید؟
بلی           خیر              نمی‌دانم
25. آیا از عملكرد فعلی خود ناراضی هستید؟
 بلی           خیر              نمی‌دانم

تفسیر آزمون

حالا با توجه به جدول ذیل نوع شخصیت خود را پیدا كنید.
تعداد بله=بیشتر از 20           تیپ شخصیتی=A

ویژگی‌های اخلاقی=خیلی مبارزه‌جو، رقابت‌طلب، بی‌حوصله، پرخاشگر، خصومت‌جو، تحمل ندارید دیگری كار شما را انجام دهد، حاضر به مشاوره نیستید

مستعد بیماری قلبی و عروقی

تعداد بله=كمتر از 5           تیپ شخصیتی=B

آرام، آسان‌گیر، كیفیت زندگی برای شما مهم‌تر از كمیت آن است

در معرض بیماری قلبی نیستید

تعداد بله=  20-13    متمایل به تیپ A

تعداد بله=   13-5     متمایل به تیپ B

در زندگی مدرن شهری، هر یک از ما به تناسب جایگاه فردی و سازمانی مان با شرایط ویژه‌ای روبه رو هستیم. در این بین استرس مفهومی است که دیگر برای هیچ یک از ما دور از ذهن و انتزاعی نیست. شکل گیری استرس دلایل متعددی دارد، از جمله می‌توان به این نکته اشاره کرد که هر یک از ما در یک لحظه خاص باید چندین متغیر را به صورت ذهنی و عملیاتی مدیریت کنیم تا بتوانیم از فرصتهای پیرامونی مان به بهترین شکل بهره بگیریم و تهدیدهای احتمالی را نیز به حداقل برسانیم.

دکتر سیدمحسن فاطمی، استاد دانشگاه بریتیش کلمبیا که در جمع اعضای خانه مدیران سازمان مدیریت صنعتی در تیرماه سخن می‌گفت، ریشه‌های شکل گیری استرس را مورد بررسی قرار داد و به ارائه راهکارهایی برای حل این مشکلات پرداخت.

هر یک از ما در زندگی خود با بایدها و نبایدهای زیادی روبه رو هستیم. باید بهترین باشم، باید این کار را انجام دهم، باید سر موقع در فلان جا حضور پیدا کنم، نباید این سخن را بگویم و دهها باید و نباید دیگری که فضای ذهن ما را فرا گرفته است. در ادامه چكید‌ه‌ای از سخنان این استاد دانشگاه را می‌خوانیم.

دكتر فاطمی در سخنان خود همین بایدها را یکی از ریشه‌های استرس برشمرد و گفت: «باور به بایدهای متعدد، یکی از ریشه‌های مهم استرس است، به سبب اینکه با این بایدها، شرایط نوینی را برای خود ایجاد می‌کنیم که بر استرس ما می‌افزاید.

تا کنون با خود اندیشیده اید که بیان نه چه کار مشکلی است، اما اگر در زمان درست خود به کار گرفته شود، بسیاری از مشکلات را حل می‌کند و شاید تاکنون به این نکته دقت نکرده باشید که همین مسئله یکی از ریشه‌های شکل گیری استرس در وجود ماست. دکتر فاطمی با اشاره به این نکته گفت: «مهارتهای اجتماعی نقش بسیاری زیادی در افزایش یا کنترل استرس ایفا می‌کنند. به عنوان نمونه ما چون برای «نه» گفتن شهامت نداریم، بخش مهمی از استرس به ما منتقل می‌شود».

وی در ادامه به برخی شیوه‌ها برای کنترل استرس و مدیریت شرایط اشاره کرد و گفت: «بیان احساسات یکی از راههایی است که می‌تواند استرس را کاهش دهد. هر یک از ما باید بتوانیم احساس خود را بیان کنیم چون بیان نکردن احساسات موجب استرس می‌شود. تحقیقات نشان داده است افرادی که 10-15دقیقه از زمان روزمره شان را به نوشتن احساسات شان اختصاص می‌دهند کمتر به پزشک مراجعه می‌کنند.

متاسفانه آمار نشان می‌دهد که در بسیاری از خانواده‌ها، زنها و شوهرها حدود 7 دقیقه در طول شبانه روز با یکدیگر گفتگو می‌کنند و به صورت طبیعی همین مساله باعث فردگرایی و از بین رفتن فرهنگ گفتگو می‌شود». این در حالی است که دکتر فاطمی معتقد است پالایش هیجانی و گفتگو یکی از شیوه‌های موثر مدیریت استرس محسوب می‌شود.

وی در همین ارتباط گفت: «ما باید در خانواده‌هایمان فرهنگ گفت و گو را نهادینه کنیم، اگر چنین شرایطی فراهم شود به صورت طبیعی افراد می‌توانند مهارتهای گوش کردن و بیان احساسات خود را هم یاد بگیرند و چه بسا گوش کردن، به خودی خود باعث همدلی می‌شود».

وی آن گاه به موضوع آرامش اشاره کرد و گفت: «آرامش، کلید موفقیت‌های بزرگ است، ما در هر شرایطی باید سعی کنیم فضای آرام و بی تنش فراهم آوریم. این ایجاد آرامش به شکلهای مختلف قابل تمرین است که از جمله می‌توان به نقش ورزشهای ویژه در ایجاد آرامش اشاره کرد».

فاطمی سپس به عنوان نمونه توصیه کرد که روزانه 20-30 ثانیه تمام عضله‌های خود را منقبض و سپس منبسط کنید. وی در بیان فواید این ورزش گفت: «وقتی که ما در شرایط استرس قرار می‌گیریم بدن ما در شرایط انقباضی قرار می‌گیرد ولی وقتی که به شکل ورزش این امر را تمرین کنیم، بدن ما برای شرایط استرس آمادگی پیدا می‌کند».

نكته دیگر مورد اشاره سخنران تاكید بر جایگاه دعا و نیایش در ایجاد آرامش بود. وی در همین ارتباط گفت: «مطالعات و تحقیقات نشان داده است که نیایش و توکل به خداوند در صورتی که به شکل واقعی و با تمرکز ذهنی باشد‌، در مدیریت استرس بسیار موثر است».

وی در پایان با اشاره به یک ضرب‌المثل آمریکایی در همین ارتباط گفت: «هنگامی که دستان خود را، به سمت ستاره‌ها بلند می‌کنید؛ شاید نتوانید ستاره ای را بگیرید، اما دست كم دستهایتان گلی نمی‌شود».

به گزارش سرویس بهداشت و درمان ایسنا، نتایج مطالعات جدید نشان داده است كه افراد مبتلا به مانیا – افسردگی یا اختلال دو قطبی بیشتر به دنبال دستیابی به اهداف بزرگتر و بلند پروازانه هستند.

بر اساس این مطالعات كه از سوی پژوهشگران دانشگاه كالیفرنیا انجام گرفته، افرادی كه به افسردگی مبتلا هستند بیشتر از افراد سالم روی مسائلی چون موفقیت، پول و شهرت متمركز می‌شوند.

دكتر جانسون محقق دانشگاه كالیفرنیا در این باره گفت: ویژگی‌های دوره‌های مانیا یا شیدایی اغلب با افزایش خلق، حرف زدن زیاد و پرحرفی، هجوم افكار و كاهش نیاز به خوابیدن شناخته شده هستند.

وی افزود: در حالت شیدایی بدست آوردن موقعیتهای بالاتر برای فرد مبتلا مهمتر است. بنابراین ما تلاش كردیم دریابیم كه آیا این میل باعث می‌شود كه فرد در آینده توقعات و انتظارات بیشتری داشته باشد. برای این منظور محققان روی 103 نفر مطالعه كردند كه 27 نفر از آنها به مانیا – افسردگی یا همان اختلال دو قطبی مبتلا بوده‌اند. در این افراد میزان افسردگی و شیدایی مورد ارزیابی قرار گرفت.

محققان با بررسی نتایج مطالعات خود دریافتند: افرادی كه دوره‌های شیدایی را در طول عمر خود تجربه می‌كنند بیشتر توقع دارند كه به موفقیتهای مالی و شهرت دست پیدا كنند و این میل در آنها بیشتر از افراد عادی است. اختلال دو قطبی با نام علمی Bipolar disorder یا شیدایی – افسردگی، نوعی اختلال خلقی و یك بیماری روانی است. افراد مبتلا به این بیماری معمولا خیلی سریع دچار تغییر حالات روانی و خلقی می‌شوند. اختلال دو قطبی به طور معمول در اواخر دوره نوجوانی و یا اوایل دوره بزرگسالی تظاهر پیدا می‌كند.

به گفته متخصصان؛ دوره‌های شیدایی از چند روز تا چند ماه طول می‌كشد و معمولا به طور ناگهانی به پایان می‌رسند و پس از آن جریان برعكس می‌شود؛ به طوری كه فرد به افسردگی گرایش پیدا می‌كند. دوره افسردگی بعدی معمولا سه برابر طولانی‌تر از دوره شیدایی است.

بیماران مبتلا به این اختلال ممكن است ناگهان از اوج شادی و خوشحالی به اوج غم و اندوه فرو روند و ارتباطی بین خلق بیمار و آنچه كه واقعا در زندگی بیمار رخ می‌دهد وجود ندارد. برخی از علائم و نشانه‌های این بیماری شامل بی قراری، افزایش انرژی و میزان فعالیت، خلق خیلی بالا و احساس نشاط شدید همراه با احساس خود بزرگ بینی، تحریك پذیری مفرط، صحبت كردن زیاد، مسابقه افكار، پریدن از یك موضوع به موضوع دیگر با سرعت خیلی زیاد، عدم توان تمركز و حواس پرتی، اعتقادات غیر واقعی در مورد توانمندی‌ها و قدرت فردی، قضاوت ضعیف، ولخرجی، رفتار متفاوت از حالت معمول كه مدتی طولانی ادامه داشته باشد، افزایش تمایلات جنسی، سوء مصرف داروها، الكل و داروهای محرك و بالاخره رفتارهای اغواگرانه، مداخله جویانه و پرخاشگرانه هستند. مهمترین راه كار برای كنترل این اختلال مراجعه به روانشناس و متخصص و بكار بستن توصیه‌های آنها است. در موارد شدید ممكن است مصرف دارو نیز برای فرد مبتلا تجویز شود.

محققان و روانشناسان در سالهای اخیر تلاش كرده‌اند به شیوه‌های مختلف كه متداول‌ترین آنها انتشار اخبار، مقالات و توصیه‌های بهداشتی است به مردم در حفظ آرامش در میان این همهمه و آشفتگی یاری برسانند. به اعتقاد آنها دسترسی و مطالعه این منابع هرازگاهی می‌تواند ما را به یاد نیاز اصلی مان به آرامش بیاندازد و حتی دقایقی از این زندگی پرمشغله جدا سازد. با این روی استیو موریل كارشناس و نویسنده این مقاله در روزنامه «دیلی مدیتیشن و دیلی لایف» روش‌هایی را برای كسب آرامش در زندگی عنوان كرده كه به قرار زیر است:

* حداقل روزی 15 دقیقه را در سكوت بگذرانید و به نیازهای واقعی خود و چیزهایی كه دارید فكر كنید. سكوت عصاره آرامش است. البته با اجبار نمی‌توان سكوت كرد. بلكه باید زمانی كه فرا رسید آن را بپذیرید. روزی یك ساعت در اتاقی تنها بمانید و حتی اگر لازم شد در را روی خود ببندید.

* جلوی گریه خود را نگیرید و گهگاهی گریه كنید این كار باعث تخلیه تنش‌هایتان شده و به شما آرامش می‌دهد.

* وقتی احساس می‌كنید كه سرتان پر از فكرهای جورواجور است با قدم زدن آنها را پاك كنید.

* افراد آرام به خود می‌گویند كه برای تغییر گذشته كاری نمی‌توان كرد، آنگاه از فكر ادامه زندگی لذت می‌برند.

* آرامش را از كودكان بیاموزید. آنها در همان لحظه‌ای هستند كه زندگی می‌كنند و لذت می‌برند.

* اگر نمی‌توانید دیگران را ببخشید بدانید كه افكار خشمگین همواره شما را با این افراد مرتبط خواهد كرد. اما شاد كردن دیگران باعث آرامش می‌شود.

* هرچه اكسیژن بیشتری به شما برسد آرام‌تر خواهید شد. بنابراین خوب است كه در محل كار یا خانه خود گیاهی نگه دارید.

* از چیزی كه هستید راضی باشید در این صورت احساس آرامش بیشتری می‌كنید.

* با حركات آرام و صحبت كردن شمرده احساس آرامش را به جمع منتقل كنید.

* با شوخ طبعی به آرامش خود كمك كنید.

* مهم نیست كه با شما مودبانه برخورد شود یا نه بلكه برخورد محترمانه شما باعث ایجاد آرامش و احساس خوبی در شما خواهد شد.

* سرعت حركت شما با احساستان رابطه مستقیمی دارد. آرام راه بروید و حركات بدن خود را آرام كنید. طولی نمی‌كشد كه آرام خواهید شد.

* گاهی می‌توانید برای رسیدن به آرامش دراز بكشید، عضلات خود را شل كنید و به هیچ چیز فكر نكنید.

* لحظه های زیبای زندگیتان را بنویسید و از آنها عكس و فیلم بگیرید.سپس بیشتر وقت آنها را به یاد آورید و درباره‌شان فكر كنید و لذت ببرید.

* آهسته غذا خوردن و جویدن باعث تجدید توان فكری و احساس آرامش خواهد شد.

* راحتی یكی از عناصر مهم آرامش است. دمای مناسب، صندلی، لباس و كفش راحت این امكان را برای شما فراهم می‌كند. هرچند وقت یكبار ساعت خود را باز كنید تا خود را از فشار زمان نجات دهید. هم چنین درآوردن كفش‌ها به كاهش فشار عصبی كمك می‌كند. پوشیدن لباسهای گشاد و راحت باعث ایجاد راحتی و احساس آرامش می‌شود.

* برای تاثیر بیشتر و رسیدن به آرامش در خود متمركز شوید و آرام نفس بكشید.

* تمرین كنید كه آرامتر از حد معمول صحبت كنید. این كار به خودی خود ضربان قلب و تنفس را آرام می‌كند.

* اگر به عقاید مذهبی و معنوی پایبند باشید، به یكی از با افتخارترین روش‌های رسیدن به آرامش خاطر رسیده‌اید، آنگاه می‌توانید بگویید، الا بذكر الله تطمئن القلوب. اگر از خدا دور افتاده‌اید، اكنون وقت آشتی است. داشتن یك تكیه گاه معنوی در حد تعادل موجب آرامش می‌شود.

* احساسات و مشكلات خود را به دیگران بگویید و آرامش بیشتری احساس كنید.

* یكی از مهم ترین مهارت‌ها در آرام بودن، فكر نكردن به مسایل كوچك است. دومین مهارت، كوچك شمردن تمام مسایل است.

* شاد كردن دیگران، ‌موجب آرامش می‌شود. نمی‌دانید چه لذتی دارد پول رستوران امشب را با توافق سایرین به یك كارتن خواب هدیه بدهید. قدردانی كنید. دیگران را برای لطف كردن به خود تحت فشار قرار ندهید، لطف كه وظیفه نیست.

* اگر می‌دانستید كه: «سیگار كشیدن + ورزش نكردن‌ = استرس، اضطراب و حذف آرامش»، هرگز سیگار نمی‌كشیدید و ورزش كردن را به تعویق نمی‌انداختید.

برخی از این رؤیاها ظاهراً چند ساعت و برخی دیگر فقط چند دقیقه طول می‌كشد. بسیاری افراد هم تفاسیر زیادی از این خواب‌های شبانه می‌كنند. این درحالی است كه بسیاری از خواب‌ها فاقد هرگونه منطق و تفسیر ناپذیر است. چندی پیش گروهی از دانشمندان دانشگاه‌های كارنگی و هاروارد پژوهشی در زمینه خواب دیدن، انجام دادند.  گزارش زیر به بررسی‌ رؤیا براساس این پژوهش می‌پردازد.

براساس تحقیقی كه یافته‌های آن اخیرا در نشریه شخصیت و روانشناسی اجتماعی درج شده است، اكثریت بزرگی از مردم در 3كشور بسیار متفاوت – آمریكا، هند و كره‌جنوبی – معتقدند رؤیاهای آنان حاكی از حقایق پنهانی معناداری است.

طبق این مطالعه، 74 درصد هندی‌ها، 65 درصد كره‌ای‌ها و 56 درصد آمریكایی‌ها اعتقادی قدیمی به سبك فرویدی نسبت به رؤیا دارند و آن را ورودی ضمیر ناخودآگاه می‌دانند. اما بعد از این همه سال تحقیق كه نشان می‌دهد شناخت‌های روزانه ما، از تعامل پیچیده اما قابل ملاحظه پروتئین‌ها و نورون‌ها و سایر فعالیت‌های غیرقابل كنترل در سلول‌ها سرچشمه می‌گیرد، چرا این همه افراد عاقل فكر می‌كنند باید رؤیاها را جدی گرفت؟ هر چه باشد، فعالیت‌ مغز اسرارآمیز نیست، بلكه تا حد زیادی پیش‌بینی‌پذیر است.

كری موروج از دانشگاه كارنگی‌ملون و مایكل نورتن از دانشگاه هاروارد كه این مطالعه را انجام داده‌اند، نظریاتی را مطرح می‌كنند. نخست، در رؤیاها معمولاً‌ افراد و مكان‌های آشنا دیده می‌شوند و این نشان می‌دهد كه ما مایل نیستیم آنها را كاملاً‌ به فراموشی بسپاریم. همچنین از آنجایی كه نمی‌توانیم محتوای خواب را به یك منبع خارجی نسبت دهیم – چون كه محتوای خواب ظاهراً‌ به‌طور خودجوش و از درون ایجاد می‌شود – نمی‌توانیم آن طور كه افكار پراكنده‌ای را كه در ساعات بیداری به ذهنمان می‌آید و تفسیر می‌كنیم، آنها را تفسیر كنیم.

اگر سر میز كار خود نشسته‌اید و درباره امكان انفجار بمب در دفتر فكر می‌كنید، ممكن است بگویید چون شب گذشته فیلمی مرتبط با انفجار دیده‌اید، به این فكر افتاده‌اید. اما آدم به سختی می‌تواند از رؤیاها سر درآورد. مثلاً‌ شاید بگوید فیلم باعث این خواب شد یا شاید هم از قبل در مورد این حادثه به ما الهام می‌شود. انسان به این امر تمایل دارد كه تعابیر متفاوتی از رؤیاها بكند و این تعابیر است كه به رؤیاها معنا می‌دهد.

انسان همان‌طور كه درباره خیلی چیزها غیرمنطقی است، درباره رؤیا هم غیرمنطقی می‌شود. ما همیشه براساس اطلاعات احمقانه مانند پیش‌داوری یا سوءفهم آمار یا رؤیا تصمیم‌های نادرست می‌گیریم.

موروج و نورتن یكی از مشهورترین مطالعات معاصر را مثال می‌زنند تا حماقت جمعی انسان را نشان دهند. آموس تورسكی و دانیل كانمن در سال 1974 مقاله‌ای در نشریه ساینس درج كردند. در این مقاله، این 2روانشناس آزمایشی جالب را توصیف می‌كنند.

در این آزمایش از افراد خواسته شد درصد كشورهای آفریقایی را در سازمان ملل حدس بزنند. در همین حال، یك گردونه را در برابر آنان قرار دادند كه اعداد از صفر تا 100 روی آن نوشته شده بود. این 2روانشناس متوجه شدند وقتی این گردونه به حركت در می‌آید و روی عددی می‌ایستد، درصدی كه افراد انتخاب می‌كنند، فاصله چندانی با آن ندارد و این در حالی بود كه این گردونه هیچ ربطی به كشورهای آفریقایی نداشت.

آزمایش‌های بی‌شماری در خلال دهه‌های بعد تأیید كرده است كه بیشتر ما از این دست اشتباه مرتكب می‌شویم، یعنی تصمیمی بر پایه اطلاعاتی می‌گیریم كه تا حد زیادی بی‌ربط است.

تصمیم‌گیری بر پایه اطلاعات بی‌ربط همواره اتفاق می‌افتد مثلاً‌ هنگامی كه قبل از پاسخ دادن به سؤال از شما می‌خواهند به شماره ملی خودتان نگاه كنید، معمولا به این امر متمایل می‌شوید كه جوابی شبیه شماره یادشده بدهید.  

حالا كه این را گفتیم، بگذارید این را هم بگوییم كه تصمیم‌هایی از این دست همواره بد نیست. یكی دیگر از یافته‌های مطالعه یادشده این بود كه وقتی افراد خواب می‌بینند كه اتفاقات خوبی برای دوستانشان پیش می‌آید، بیشتر متمایل می‌شوند كه برای رؤیاها معنا قائل شوند.

خلاقیت موضوع جالب و بحث انگیزی هست که تاثیر آن در موفقیت و پیشرفت افراد ثابت شده است. اما اینکه آیا می‌توان به آموزش خلاقیت پرداخت و آنرا به افراد آموزش داد تا بوسیله آن برنامه‌های دیگر آموزشی خود را پیش ببرند اکثر صاحبنظران امکان چنین آموزشی را تائید کرده‌اند. اکثر روانشناسان آموزشی چه در مکتب شناختی و چه در مکاتب رفتاری معتقدند که خلاقیت و آفرینندگی قابل آموزش هستند. در زیر مراحل آموزش خلاقیت آمده است.

طبقه بندی مسائل
مسائلی را که به یادگیرندگان می‌دهید طبقه بندی کنید. مسائل و موضوعات را بطور کلی می‌توان به دو دسته مسائلی که شناخته شده هستند ولی راه حل آنها معلوم نیست و مسائلی که در آن هم مساله و هم روش حل مساله برای دانش آموز و کل بشریت ناشناخته است، تصمیم بندی کرد. گفته می‌شود ابتدا مسائل را به دانش آموز داده شود که از دسته اول هستند یعنی مساله شناخته شده است ولی روش حل مساله برای دانش آموز ناشناخته است. بتدریج می‌توان دانش آموز را در موقعیتهایی قرار داد که در آن هم مساله و هم روش حل مساله ناشناخته هستند. هر چه موقعیت برای یادگیرنده ناشناخته تر باشد میزان خلاقیت او بیشتر خواهد شد.
آموزش مهارتهای حل مساله
به یادگیرندگان مهارتهای حل مساله را آموزش دهید و آنها را به استفاده از این مهارتها ترغیب نمایید. پژوهشهای انجام شده اثر بخشی تعدادی از فنون و مهارتهای حل مساله را در یادگیری تفکر آفریننده نشان داده‌اند. معروفترین آنها روش بارش مغزی است. در این روش معلم مساله‌ای را به دانش ‌آموزان کلاس می‌دهد و از آنها می‌خواهد تا هر چه راه حل به ذهنشان می‌رسد برای مساله بگویند. پیش از ارائه تمام راه حلها بوسیله همه دانش ‌آموزان کلاس ، هیچگونه اظهار نظری درباره آنها از سوی معلم یا سایر دانش‌آموزان ابراز نمی‌شود این روش شبیه روش تداومی آزاد مورد استفاده روانکاوان است.
علاوه بر روش بارش مغزی ، آموزش مهارتهای پژوهشی نیز یادگیرنده را در یادگیری خلاقیت کمک می‌کند. آموزشهای روش صحیح وضع کردن فرضیه و آزمودن آن تواناییهای تفکر خلاق را در یادگیرندگان افزایش می‌دهد. همچنین مطالعه خلاقانه را می‌توان به یادگیرنده آموزش داد. به عبارتی می‌توان به دانش‌آموز یاد داد تا مطالب را به صورت خلاقانه مطالعه کنند. مثلا می‌توان به دانش‌آموزان گفت: وقتی به خواندن مطالب یک کتاب می‌پردازید به موارد استفاده مختلف اطلاعاتی که در آن کتاب به آنها برمی‌خورید بیندیشید.
خیلی اهمیت دارد که به راههایی که می‌توانید اطلاعات خوانده شده را در زندگی شخصی و حرفه ای خود بکار ببرید فکر کند. تنها به این سوال اکتفا نکنید که مولف چه می‌گوید از خود بپرسید که چگونه می‌توانم آنچه را که نویسنده نوشته است مورد استفاده قرار دهم. تنها به یک مورد استفاده اکتفا نکنید. تا آنجا که می‌توانید موارد استفاده‌های بیشتری را بیابید و بعضی از آنها را برای معارف آینده خود یادداشت کنید. ممکن است مدتی وقت لازم باشد تا این نوع مطالعه کردن را بیاموزید. با این حال مایوس نشوید بعد از دو سه روز خواهید دید که می‌توانید این روش مطالعه را به راحتی بکار ببرید.
اهمیت دادن به دستاوردهای خلاقانه یادگیرنده
دستاوردهای خلاقانه یادگیرنده را مورد تشویق قرار دهید. تشویق و تقویت رفتارهای خلاقانه مانند تشویق هر نوع رفتار دیگر باعث نیرومندی و افزایش آن می‌شود. برای این منظور نسبت به سوالات غیر متعارف یادگیرنده با احترام برخورد کنید و به آنها توجه کنید و از سرکوب کردن چنین سوالاتی خودداری کنید. نسبت به اندیشه‌ها و راه حل‌های نامعقول او نیز توجه داشته باشید و با احترام برخورد کنید به کودکان نشان دهید که اندیشه‌های آنها با ارزش است. فرصت‌هایی به یادگیرندگان بدهید تا در آن به یادگیری‌های مورد علاقه خود بپردازند و یادگیریهای خود انگیخته آنان را مورد تشویق قرار دهید. به آنها فرصت دهید تا بدون ترس از عواقب ارزشیابی شما از کارشان به یادگیری ، تفکر و اکتشاف بپردازند.
بگذارید کودکان تجربه کنند!
تجارب کودکان را به موارد بخصوصی محدود نکنید. علاوه بر شرائط معمول و موقعیتهای متداول آموزش رسمی برای دانش آموزان فرصتهای تازه و متنوعی را نیز فراهم آورید. برای مثال در درس علوم از دانش‌آموزان بپرسید، اگر نیروی جاذبه وجود نداشت چه اتفاقی برای انسان می‌افتاد؟ بیشتر سوالهایی را مطرح کنید که با چگونه و به چه طریق شروع می‌شوند. از دانش آموزان بخواهید تا به طرح فرضیه بپردازند ، به استباط دست بزنند و اطلاعات خود را برای تبیین پدیده‌های تازه به کار برند. سوالهایی را مطرح کنید که تعداد زیادی جواب داشته باشند.
کشف استعدادهای ویژه هر دانش آموز
نسبت به اختلافات فردی یادگیرندگان با احترام برخورد کنید و در پرورش استعدادهای ویژه آنان بکوشید. در یادگیری هرگز دانش‌آموزان را به رقابت با یکدیگر وادار نکنید و از یکسان بار آوردن آنها بپرهیزید. هر دانش‌آموز دارای استعدادهای ویژه و خاص خود است که ممکن است از این لحاظ با سایر دانش آموزان فرق داشته باشد. در پرورش استعدادهای ویژه فرد فرد دانش‌آموزان بکوشید. شواهد موجود نشان می‌دهد که برخوردهای والدین و معلمان با کودکان در سالهای پائین کودکی بر رشد استعدادهای آنها تاثیر فراوان دارد.
آیا می توان خلاقیت را آموزش داد؟

خلاقیت موضوع جالب و بحث انگیزی هست که تاثیر آن در موفقیت و پیشرفت افراد ثابت شده است. اما اینکه آیا می‌توان به آموزش خلاقیت پرداخت و آنرا به افراد آموزش داد تا بوسیله آن برنامه‌های دیگر آموزشی خود را پیش ببرند اکثر صاحبنظران امکان چنین آموزشی را تائید کرده‌اند. اکثر روانشناسان آموزشی چه در مکتب شناختی و چه در مکاتب رفتاری معتقدند که خلاقیت و آفرینندگی قابل آموزش هستند. در زیر مراحل آموزش خلاقیت آمده است.

هر كس ممكن است تیزهوشی را با توجه به احساس وتجربه و نگرش خود توصیف كند.
به عنوان مثال معلم یك كلاس درس ریاضی ممكن است شاگردی را كه در حل مسائل و پاسخ به سئوالات مهارت دارد تیزهوش تلقی كند یا پدری كه كنجكاوی و پرسشهای گوناگون فرزندش را مشاهده می كند او را تیزهوش تصور نماید.
در حالیكه احتمال دارد هر دو این كودكان از نظر هوش در حد متوسط باشند.
اصولاً پیدا كردن تعریفی جامع برای شناخت كودك تیزهوش چندان آسان نیست و تعریفهای گوناگونی از هوش و تیزهوشی ارائه شده است.
اولین شرطی كه برای تیزهوشی در نظر گرفته شده است هوشبهر 130 است كه به كودكانی كه هوشبهر بین 140 تا 170 دارند ممتاز یا سرآمد و افرادی كه دارای هوشبهر از 170 به بالا هستند نابغه نامیده می شوند.
البته در كنار چنین هوشبهری آفرینندگی و توانایی فرد را در استدلال و همچنین ابتكار او را در انجام كارها باید مدنظر داشت.
پیشرسی استعداد و تمایل به رقابت با كودكان بزرگتر از خود نیز از جمله شاخصهایی است كه در كودكان تیزهوش دیده می شود.
كودكان تیزهوش ، بازی وگفتگو باهمفكران خود را بر بازی با همسالان خود ترجیح می دهند و از این رو اكثراً در گروه سنی بزرگترها برای خود جا باز می كنند.
همچنین:
كودك تیزهوش كسی است كه بتواند با كمك فكر واستدلال واستفاده از فرایندهای ذهنی برتر خود به داوری درست بپردازد و در كارهای خلاقه از استعداد خاصی برخوردار باشد.